Lezhe, atentat me tritol, dyshohet konflikt personal

Atentat me eksploziv në një automjet, por fatmirësisht pa të lënduar. Ngjarja ka ndodhur mesditen e sotme në aksin Lezhë-Shkodër, në afërsi të fshatit Balldre.

Lezhe, atentat me tritol, dyshohet konflikt personal

Persona të paidentifikuar kanë vendosur një sasi eksplozivi në njërën nga gomat e përparme të një mjeti tip BMV X5 me targa AA 707 BM i parkuar në anë të rrugës.

Policia bën të ditur se nga shpërthimi i fuqishëm ka pasur vetëm dëme materiale, pasi drejtusi i mjetit me iniciale G.L nuk ndodhej në mjet në momentin e shpërthimit. Policia po heton për motivin dhe rrethanat e ngjarjes, mes të cilave ajo e ndonjë konflikti personal të drejtuesit të mjetit. (Lezha.eu)

Facebook nxjerr “ne shitje” perdoruesit

Lajmërimi se “Facebook”, rrjeti më i madh shoqëror, është duke planifikuar të shesë pesë miliardë aksione në bursë, duke vlerësuar kompaninë në total në 100 miliardë dollarë, ka krijuar shumë spekulime për milionerët e miliarderët e rinj që do të krijohen.

Por, janë të paktë ata që kanë pyetur se çfarë ka nxjerrë realisht “Facebook” në shitje. Përgjigja? Klientët e tij, secilin prej 845 milionë personave që kanë një llogari në këtë rrjet shoqëror.

Facebook nxjerr “ne shitje” perdoruesit

”Facebook”, që prej themelimit është bazuar në dy lajmotive. E para, ajo e bashkimit të njerëzve kudo ndodhen dhe e dyta, premtimi se hyrja në këtë rrjet do të mbetet gjithmonë pa para.

Megjithatë, përderisa rrjeti nuk kërkon para nga klientët e tij, kjo do të thotë se ata në të vërtetë janë produkti që kompania shet. Vlera e “Facebook” përllogaritet në bazë të numrit të personave që e përdorin.

Me një ushtri prej më shumë se 800 milionë personash, gjysma e të cilave e përdorin “Facebook” në mënyrë të përditshme, rrjeti është shndërruar në mediumin e ëndërruar për të gjithë kompanitë e mëdha që duan të reklamojnë.

Në fakt, nëpërmjet disa kodeve të sofistikuara, sa herë që kërkon diçka në “FB” ose duke u bazuar tek preferencat e like që çdokush realizon, përllogariten interesat e secilit dhe kështu përzgjidhen reklamat që personit do t’i interesonin.

Duke u kuotuar në bursë, ekspertët parashikojnë që “Facebook” të bëhet shumë më komercial nga sa është, duke nxjerrë përfitime edhe më kolosale prej përdoruesve të tij, të cilët janë malli i vërtetë që do të nxirret në bursë. (Top Channel / Lezha.eu)

"Bisha dykokeshe", kenge antishqiptare ne Maqedoni (video)

Një këngë me përmbajtje tmerruese dhe çnjerëzore kundër shqiptarëve po qarkullon nëpër forumet e ndryshme dhe vazhdon të dëgjohet në Maqedoni.

Bisha dykokeshe kenga antishqiptare, prania e saj është edhe në faqen sociale youtube, shume e klikuar, ndërsa shpeshherë ajo është edhe himni dhe kënga më e kënduar nga tifozët e klubit të futbollit “Teteks” të Tetovës.

“Bisha dykokeshe”, kenge antishqiptare ne Maqedoni (video)

Disa portale maqedonase kanë rikthyer këtë këngë duke e shndërruar në lajm sensacional se si po dëgjohet ajo.

Perkthimi i kenges ne shqip me poshte:

- Kaçakë, leckaxhinjë, bisha të zeza dykokëshe

- Po na nxijnë Maqedoninë

- As në tokë, as në qiellë për shqiptarët vend nuk ka

- Dënoj Zot

- Rrufeja ti vras

- Asnjë rrënjë e tyre të mos ngelet

“Bisha dykokeshe”, kenge antishqiptare, ku ne Maqedoni deri tani nuk ka ndërmarrë asnjë masë për shlyerjen e plotë dhe ndëshkimin e autorit dhe këngëtares që këngën raciste. Burime maqedonase bëjnë të ditur se nga kënga e kënduar mund të zbulohet edhe këngëtarja që ka kënduar këngën, por edhe autori i saj. Maqedonia kohë më parë është ballafaquar me këngë të kësaj natyre, duke theksuar se po ndërmerren masa për parandalimin e urrejtjes dhe thirrjeve raciste.

Janë edhe disa këngë të tjera, por edhe refrenët e këngëve të kënduara nëpër tribunat e stadiumeve nga ana e tifozëve maqedonas, së fundi gjatë kampionatit evropian të hendbollit në Serbi.

Video Kenga origjinale nga youtube:

Grabitet kembimi valutor ne qender te Lezhes

Një pikë e këmbimit valutor në qendër të qytetit të Lezhës është grabitur rreth mesditës nga dy persona pa maska, por me armë zjarri.

Gjatë deponimit në polici është deklaruar se personat që kryen grabitjen e kembimit valutor dhe kanë mundur të marrin 3 mijë dollarë dhe rreth 700 mijë lekë të reja dhe janë larguar në këmbë përgjatë një rrugë që ndodhet shumë pranë pikës së këmbimit valutor.

Grabitet kembimi valutor ne qender te Lezhes

Ndërkaq kanë nisur hetimet në lidhje me ngjarjen, ndërsa do të rishikohet edhe kamera e një banke që është ngjitur me vendin ku ndodhi grabitja. Përgjatë gjithë qytetit të Lezhës si dhe në dalje të tij janë ngritur postoblloqe nga policia, për të mundësuar kapjen e autorëve.

Nga të dhënat e para është mësuar se pronari i pikës së këmbimit valutor sapo ishte kthyer nga banka me shumën që i është grabitur, kur njëri nga grabitësit është futur brenda dhe nën kërcënimin e armës i ka kërkuar të fusë brenda një qeseje shumën e parave, ndërsa ruhej nga një person i dytë jashtë dyrve të objektit. (Lezha.eu)

Ulja e normes se interesit

Pas vendimit të shpejtë të Bankës së Shqipërisë për uljen e normes së interesit, drejtori i përgjithshem i bankës më të madhe në Shqipëri, “Raiffeisen”, u shpreh në përkrahje të këtij vendimi.

“Çdo vendim për uljen e normës së interesit është i mirë në përgjithësi, ndihmon ekonomine dhe ndihmon kreditimin në monedhën vendase. Sigurisht, kjo lidhet me kontekstin e krizes, por edhe në thelb, ulja e normës së interesit ndihmon ekonomitë e vendeve”, u shpreh Christian Canacaris, kreu i bankës austriake në vendin tonë.

Ulja e normes se interesit

Por, a mund te ishte ulja më e madhe dhe më e shpejtë? “Nuk mund të marr rolin e guvernatorit të Bankes së Shqiperise, Zotit Fullani, pasi sigurisht ai ka me shume te dhena makro-ekonomike për të marrë ne kosiderate per kete vendim dhe e kam të pamundur t’iu jap një përgjigje të qartë. Nuk di te them nese ky vendim ishte apo jo ne kohen e duhur , por çdo vendim qe banka ka marre me pare per uljen e normes se interesit ka rezultuar efeketiv”.

Nje nga rreziqet me te cilat Shqiperia po perballet eshte mundesia e tkurrjes se kreditimit nga bankat per shkak te rregullave te reja te Komisionit Europian apo edhe atyre te vendosura se fundmi nga Banka e Shqiperise. Por, Zoti Canakaris nuk parashikon efekte negative.

“Nuk do te kete asnje ndikim ne uljen e kreditimit. Por, nga ana tjeter mendoj se keto jane rregulla te vendosura ne kohen e duhur sepse Banka e Shqiperise duhet te kete kontroll mbi bankat e tjera dhe kjo do te thote me shume kapital per bankat dhe rrjedhimisht edhe me shume kreditim”, argumentoi ai.

”Banka jone do te do te vazhdoje kreditimin sepse pa te nuk mund te kete rritje ekonomike, por mund te them se per te vazhduara kreditimin ne na duhen kliente te mire, per koorporatat na duhen projekte te mira dhe per individet ne mund te japim kredi por ata duhet te kene kapacitete paguese. Kriteret qe ne perdorim per te kredituar aktualisht nuk ndryshojne, pra nuk jane me te forta, jane te njeta si edhe me pare te cilat ka perdorur. Me lejoni te kujtoj se ne vitin 2008, ne kemi patur nje krize ne Europe dhe qe nga ai vit ne kemi përshtatur kriteret e reja të rrezikut, prandaj rregullat e reja nuk sjellin ndonjë ndryshim”, shtoi Canacaris.

Duke bere nje vleresim te pergjithshem te situates ekonomike ne Shqiperi, Canacaris tha se “Raiffeisen” parashikon nje rritje ekonomike, qe megjithese do te jete me e ulet sesa pritej, do të mbetet pozitive. (Top Channel / Lezha.eu)

Qumesht per kujtese me te forte

Qumështi është një aleat i mirë për kujtesën. Ky është rezultati i një studimi të kryer nga Universiteti i Meinit në SHBA, i cili është publikuar në International Daily Journal.

Studimi është bazuar në matjen e performancës cerebrale që u është bërë disa vullnetarëve. Gjatë eksperimentit u pa se ata që konsumonin qumësht dhe nënproduktet e tij i kishin mundësitë për të gabuar gjatë testit 5 herë më të vogla se të tjerët.

Qumesht per kujtese me te forte

Sipas studiuesve, kjo vjen për shkak të vitaminave të grupit B, të cilat kanë përqëndrim të lartë te qumështi. Këto vitamina njihen për efektet pozitive në ruajtjen e kujtesës.

Autorët e studimit këshillojnë konsumin e të paktën një gote qumështi në ditë, për të ndihmuar në ruajtjen e potencialit të kujtesës, por edhe për të parandaluar sëmundjet degjenerative neuropsikologjike. (Shekulli / Lezha.eu)

Lezhe, zhduket ne det peshkatari

Një peshkatar rezulton i zhdukur prej tre ditësh në ujrat e bregdetit të Talës në rrethin e Lezhës.

Ndërsa vetëm dy ditë më parë kanë nisur edhe kërkimet për të nga ana e Policisë së Lezhes e cila pas denoncimit të familjes e ka shpallur peshkatarin Ali Hasaj të zhdukur.

Lezhe, zhduket në det peshkatari

Disa dëshmitarë i thanë të vellait, se e kishin parë të futej me gjithë barkë në det.

“E kanë parë disa dëshnitarë, që është futur në det me varkë. E kanë parë deri rreth orës 11:00 pastaj nuk e kanë parë më”, tha Besnik Hasaj, vëllai i të zhdukurit.

Policia e Lezhës ka lajmëruar edhe kolegët në Shkodër e Durrës, për të vijuar kontrollet në vijën bregdetare të detit Adriatik, ndërsa të enjten priten të nisin kërkime në hapësirën detare nga ana e policisë.

Peshkatari Ali Hasaj është babai i dy fëmijëve. (Top Channel / Lezha.eu)

Haciko, historia e qenit qe perloti boten

Besnikëria dhe dashuria pa kushte i ka bërë qentë të fitojnë titullin “miku më i mirë i njeriut”. Por një qen në Japoni i kishte aq të pakufizuara këto dy cilësi, saqë ka fituar një vend në zemrën e të gjithë japonezëve dhe e ka mbajtur atë për gati 70 vjet.

Pavarësisht se kanë kaluar shumë dekada, Haçiko nuk është harruar, por historia e tij është bërë e njohur për të gjithë botën pas librit dhe filmit që përshkruajnë besnikërinë e tij të përjetshme ndaj të zotit.

Haciko, historia e qenit qe perloti boten

Mes ndërtesave të larta, dyqaneve e vendasve që nxitojnë, statuja e bronztë në madhësinë reale të Haçikos ndodhet në stacionin e trenit Shibuya në Tokio. Por pavarësisht përmasave të vogla në krahasim me ndërtesat shumëkatëshe të Tokios, Haçiko i bronztë nuk është i vështirë për t’u gjetur. Ai është bërë vend takimi për miliona banorë të Tokios që nga viti 1934.

Haçiko lindi në Akita në vitin 1923 dhe u soll në Tokio një vit më pas. Ai dhe i zoti, Eisaburo Uyeno, do të bëheshin miq të pandarë që në takimin e parë. Çdo ditë Haçiko do ta shoqëronte profesorin e universitetit “Imperial” deri te stacioni, kur ai shkonte në punë. Kur profesori kthehej e gjente qenin tek e priste, një rutinë që do të vazhdonte për më shumë se një vit. Por një ditë, krejt papritur, profesori sëmuret dhe vdes në universitet.

Edhe pse nuk e pa më të zotin, lidhja e fortë me të bëri që qeni ta priste profesorin për 10 vjet me radhë. Haçiko dilte çdo ditë në stacionin Shibuya, në pritje të një miku që nuk do të kthehej kurrë. Për gati dhjetë vjet me radhë banorët e zonës dhe kalimtarët u bënë dëshmitarë të besnikërisë së qenit ndaj të zotit. Në 8 mars të vitit 1935, Haçiko ndërroi jetë në të njëjtin vend ku ishte ndarë për herë të fundit me profesorin. Nga autopsia doli se shkak ishte kanceri.

Statuja
Kalimtarët dhe ata që jetonin pranë stacionit të trenit ishin prekur aq shumë nga historia e Haçikos saqë i ngritën një statujë në vitin 1934, ceremoni në të cilën mori pjesë edhe vetë ai. Artisti i famshëm Ando Teru “rikrijoi” Haçikon në bronz, një kujtim që nuk do ta kishte jetën e gjatë, pasi u prish gjatë Luftës së Dytë Botërore. Por në vitin 1948, Haçiko i bronztë do të rishfaqej në të njëjtin vend, kësaj here nga duart e djalit të krijuesit të tij, Ando Tekeshi. Edhe pse Haçiko është më i vogël se një njeri nga përmasat, mesazhi që ka lënë pas për rëndësinë e miqve të mirë, është i jashtëzakonshëm. Historia që qëndron pas statujës së tij në stacionin e trenit në Tokio, është nga ato historitë që nuk harrohen kurrë e që ngrohin zemrat e banorëve dhe turistëve nga e gjithë bota.

Jeta
Haçiko (10 nëntor 1923 – 8 mars 1935), i njohur në Japoni si Qeni besnik Haçiko (Haçi në japonisht do të thotë “tetë” që nënkupton radhën e lindjes së qenit dhe “ko” që do të thotë princ apo dukë), ishte një qen i llojit Akita, i lindur në një fermë në prefekturën e Akitës. Ai kujtohet gjithnjë për besnikërinë e pashoqe ndaj të zotit, edhe shumë vjet pas vdekjes së këtij të fundit.

Frymëzimi
Haçiko ishte subjekt i filmit “Përralla e Haçikos” e vitit 1987, e një regjisori japonez dhe tregonte historinë e tij që prej lindjes dhe deri në vdekje, duke imagjinuar edhe bashkimin shpirtëror me të zotin. I konsideruar një sukses shumë i madh, filmi ishte edhe realizimi i fundit i studios japoneze “Shochiku Kinema Kenkyû-jo”, “Haçiko, historia e një qeni”, i cili doli në kinema në gusht 2009, dhe kur rolin e profesorit e luan aktori Riçard Gir.

Haçiko ishte gjithashtu subjekt i një libri për fëmijë që doli në 2004-n, i titulluar: Haçiko, historia e vërtetë e një qeni besnik. Një tjetër libër ishte “Haçiko pret” që u botua në 2008-n. Haçiko ishte edhe pjesë e një novele po në 2008-n. Në vitin 1994 në Japoni u zbulua një regjistrim i lehjes së Haçikos nga kaseta shumë të vjetra. Zëri i tij u transmetua në radio ndërsa miliona vetë e dëgjonin. (Shekulli / Lezha.eu)

Mbaj trupin ne forme duke ecur 3km cdo dite

Pesë mijë hapa. Kjo është distanca, e barabartë me 3 kilometra, që secili prej nesh duhet të përshkojë çdo ditë për të qenë në formë.

Këtë e thekson edhe Organizata Botërore e Shëndetësisë, e cila ka rreshtuar dëmet e të ndenjurit pasiv në kontinentin e vjetër (Europë). Ecja nuk i bën mirë vetëm shëndetit, por edhe portofolit. Duke e lënë makinën në garazh mund të kursehen rreth 700 euro në vit. Nga këto, 400 lidhen drejtpërdrejt me koston e karburantit dhe mirëmbajtjen e makinës. Kësaj shifre i shtohen edhe 300 euro që çdo njeri shpenzon për të ndihmuar qytetarët e sëmurë të cilët kërkojnë ndihmë në mes të rrugës.

Mbaj trupin ne forme duke ecur 3km cdo dite

Rregullat
Rregullat bazë që duhen ndjekur, duke filluar nga dieta, aktiviteti fizik në bazë të moshës, deri te sugjerimet për të kuruar traumat e vogla, janë shkruar në manualin “Një shëtitje e shëndetshme”. Libri flet për shëndetin dhe mjekësinë e të shëndetshmëve: modelin e zhvillimit dhe strategjitë e komunikimit. Jeta sedentare shkakton 600 000 vdekje në vit vetëm në Europë dhe përfaqëson një nga dhjetë shkaqet kryesore të vdekshmërisë në botë. Diabeti, kardiopatitë, hipertensioni, kanceri, osteoporoza janë sëmundjet kronike që prekin më masë pothuajse të gjithë njerëzit. Këto sëmundje lidhen pikërisht me stilin e gabuar të jetesës. Ndoshta ju nuk e dini, por shëndeti fitohet dhe ruhet veçanërisht në tavolinë, që në fëmijëri.

Regjimi ushqimor
Sot modeli tradicional ushqimor mesdhetar konsiderohet ndër më efikasët në botë për parandalimin e obezitetit. Po ashtu, është një nga më të larmishmit dhe të balancuarit. Qytetarët duhet të marrin mesazhe të sakta në lidhje me ushqimet, nuk është e nevojshme që të heqin dorë në mënyrë drastike, por të përdorin këshilla praktike që na hyjnë në punë në jetën e përditshme. Njerëzit duhet të njihen me terapitë e reja, studimet e bëra në këtë fushë dhe cilësinë e jetës. Duhet të bëjnë më shumë sport dhe të hanë më pak: duket e vështirë, por nuk është aspak. Aktiviteti fizik ndihmon që t’ju pritet oreksi dhe të silleni në mënyrë më të ekuilibruar në tavolinë.

Kjo gjë është vërtetuar edhe nga një studim shkencor: marrja me një lloj sporti ndryshon psikologjikisht prioritetet tona, duke na nxitur që ta shohim ushqimin si diçka dytësore, që mund të shoqërohet me kënaqësinë. Kështu, dieta e shoqëruar me ushtrime fizike do të na ndihmonin të digjnim më shpejt kaloritë, sepse ndikon në zgjedhjet tona ushqimore. Një fakt tjetër i rëndësishme është se sporti rrit kontrollin frenues, ose më saktë funksionin ekzekutiv të trurit që na ndihmon t’i rezistojmë vendimeve impulsive dhe të dëmshme, shpeshherë përgjegjëse për një çrregullim ushqimor. Për këtë arsye, subjektet obezë duhet medoemos t’i nënshtrohen sportit dhe dietës, për të ndryshuar që në rrënjë një sjellje tepër të dobët kundrejt tundimit, gjë që sjell vetëm kile të tepërta. Ideale do të ishte që njerëzit të edukoheshin me mendimin e aktivitetit fizik, sepse shëndeti mendor është shumë më i rëndësishëm se ai fizik dhe kjo duhet t’i bëhet kulturë çdo njeriu që në vogëli.

Pra, sporti është mjeti i domosdoshëm për të na nxitur që të mbajmë një dietë të shëndetshme ose të ndjekim një regjim ushqimor të ekuilibruar. Duke u ndierë të tonifikuar dhe energjikë, mund t’i rezistojmë më lehtë tundimit për të ngrënë ushqime kalorike dhe të dëmshme për organizmin, siç janë patatinat dhe ëmbëlsirat, edhe pse mund të kemi një formë fizike të shkëlqyer. Të gjithë e keni provuar që pas një ore palestër, ndjesia që kemi në stomak është një e vetme: uri! Kështu, për të mos çuar dëm një orë fizkulturë, mund ta kënaqni në mënyra të ndryshme stomakun tuaj: ushqimi më i shëndetshëm është një frut, mollë ose banane, ose pak fruta të thata në pritje të vaktit kryesor, siç është dreka. (G.Shqip / Lezha.eu)

Ta blesh apo ta meritosh diplomen?

Kohët e fundit vihet re një rritje e numrit të studentëve që punojnë. Shpenzimet e mëdha janë një arsye shumë e fortë për këtë veprim.

Nuk bëhet fjalë vetëm për tarifën e shkollës që rritet nga viti në vit apo për librat, që shumica duhen fotokopjuar për shkak të kostos së lartë, por edhe për ushqimin, si dhe kohën e të qëndruarit në lokale për shkak të orëve të gjata bosh. Por jo vetëm kaq. Duke filluar nga ky vit, për çdo provim të mbartur duhet një pagesë ekstra, e cila e ngre edhe më tepër koston.

Ta blesh apo ta meritosh diplomen?

Nuk po përfshijmë këtu pagesën mujore të shtëpisë me qira apo konviktit. Duke qenë se kjo periudhë përkon edhe me pagesat vjetore të studentëve për tarifën e shkollës, “Shekulli” ka bërë një vëzhgim në Fakultetet e ndryshme të Tiranës, duke nxjerrë disa tarifa bazuar në dëshmitë e vetë studentëve.

Tarifa e shkollës

Nga një fakultet në tjetrin tarifat ndryshojnë. Tarifa këto të cilat, me sa shihet, janë të vendosura disi taktikisht nga drejtuesit e universiteteve. Kjo për faktin se degët më të kërkuara dhe më të njohura paguajnë më shumë se degët që janë më pak të pëlqyera. Për shembull, ndryshimi në pagesë midis degëve të Fakultetit të Shkencave të Natyrorës me Fakultetin e Drejtësisë, përkon në dyfish të shifrës. Për degën e Juridikut në Fakultetin e Drejtësisë një student paguan 30 000 lekë në vit ndërkohë për Inxhinieri, Matematikë dhe për Informatikën në Fakultetin e Shkencave të Natyrës paguhet 16 000 lekë në vit. Përkatësisht në muaj një student i Juridikut paguan 2 500 lekë dhe një student i informatikës 1 333 lekë në muaj. Ndërkohë, afër shifrës së Juridikut qëndron edhe Fakulteti i Ekonomisë, ku degët Financë dhe Menaxhim biznesi paguajnë 26 000 lekë në vit ose 2 166 lekë në muaj. Shifër të njëjtë kanë edhe degët Fizioterapi dhe Mjekësi e Përgjithshme në Fakultetin e Mjekësisë. Por kur kalojmë në Universitetin Politeknik të Tiranës pagesat janë të ndryshme. Për degën e Inxhinierisë Elektrike studentët paguajnë 16 000 lekë në vit ose 1 333 lekë në muaj. Për Inxhinieri Telekomunikacioni paguhet 21 000 lekë në vit dhe përkatësisht 1 750 lekë në muaj. Kësaj pagese i qëndrojnë edhe studentët e Gazetarisë dhe Gjuhë-Letërsisë.

Shpenzimet për librat

Librat janë një tjetër pjesë e pagesave të studentëve në një vit të gjatë shkolle. Megjithatë këtu ndryshe nga tarifat e shkollës, qëndron një ekuilibër disi i çuditshëm. Ata që përbëjnë një veçanti janë studentët e Fakultetit të Mjeksisë, të cilët paguajnë relativisht shumë për librat e tyre. Librat në degë të ndryshme kushtojnë mbi 14 000 lekë në një vit shkollor. “Ka disa libra të cilat kushtojnë relativisht shumë dhe këtu mund të përmendësh Anatomoninë dhe Atlasin, që kushtojnë mbi 5 000 lekë. Në varësi të librit që zgjedh”, shprehet G.M., studente në vit të dytë në Fakultetin e Mjekësisë. Ndërkohë kur kalon nëpër fakultetet e tjera sheh një përafërsi të kostove të librave. Studentët tregojnë se në një vit shkollor librat e tyre kushtojnë në rreth 10 000 – 12 000 lekë në vit. Por duke i llogaritur ato në muaj për degët e mjekësisë kemi 1 166 lekë në muaj dhe për degët e tjera 833-1 000 lekë në muaj.

Fotokopjet

Fotokopjet dhe kafenetë janë bizneset më të suksesshme në zonat për rreth universitetit. Kjo pasi për t’u bërë bisht kostove të larta të librave, studentët janë të prirur t’i fotokopjojnë. “Ka libra që kushtojnë shumë dhe ne i fotokopjojmë ato”, shprehet A.M. student në Fakultetin e Shkencave Sociale. “Megjithatë profesorët janë përgjithësisht kundra fotokopjimit të librit, për faktin se i bëjnë vetë librat. Për këtë arsye kanë filluar të përdorin dy taktika detyruese për çdokënd. E para është fakti që ata lejojnë përdorimin e librit në provim, por me një kusht ai të jetë i blerë jo i fotokopjuar, pasi në të kundërt të merr librin ose edhe të nxjerr jashtë provimit. Një tjetër taktikë është firmosja. Në momentin që studenti paraqitet në seminar, profesori kërkon librin dhe fillon të firmosë. Kjo nënkupton që ti nuk mund të marrësh librin e dikujt që e ka mbaruar tashmë shkollën, sepse duhet ta blesh të ri”. Çmimi të cilin studentët paguajnë për një faqe të fotokopjuar varjon nga 2-3 lekë për faqe. “Përgjithësisht një libër kushton rreth 300 – 400 lekë”. Gjithashtu, studentët paguajnë edhe për printime. Printimi përdoret për prezantimin e detyrave të kursit të cilat përgjatë një viti shkollor mund variojnë në bazë të fakulteteve.

Mjetet shkollore

Nuk kanë se si të mos përmenden edhe shpenzimet që lidhen me mjetet shkollore, mjete këto që përkojnë në fletore, stilolapsa, lapsa etj. Fletoret sot nëpër universitete nuk përdoren vetëm për shënime, por përdoren edhe për provime. Kjo pasi për të bërë një provim apo edhe një kolokuium duhet të kesh një fletore boshe ku të zgjidhësh komplet tezën. Çdo ditë e më shumë provimet po nxjerrin jashtë përdorimit dyfletëshat dhe fletat A4, të cilat u përdornin më parë. Nëpër universitete të ndryshme përdoren fletore të bëra apostafat për këtë gjë. Për shembull, në Universitetin Bujqësor për të dhënë një provim duhet të përdorësh një fletore e cila blihet vetëm në librarinë e shkollës dhe kushton 25 lekë. Fletorja përmban edhe elementët e regjistrimit të studentit (emër, mbiemër, numër sekretimi, lënda, dega dhe firma). Ndërkohë, nëpër universitete dhe fakultete të tjera përdoren fletore të çfarëdoshme. Kostot e tyre variojnë 30-50 lekë për fletore. “Në një pjesë të madhe të provimeve dhe kolokuiumeve duhet të blejmë një fletore të re. Por ka edhe nga provime që zgjidhen në tezë”, shprehet Liljana Alla, studente në Universitetin Bujqësor të Tiranës. Ndërsa kostot e stilolapsave variojnë sipas dëshirave, nga 30-250 lekë.

Shpenzimet ekstra në shkollë

Janë shpenzime në të cilat shkolla ka një efekt indirekt. Kjo pasi orari i mësimeve nuk është kurrë i mirëkoordinuar. Për shembull, një student ka mësim orën e parë dhe më pas ka dy orë pushim dhe rifillon mësimin orën e katërt. Këto dy orë studentët janë të lirë të shkojnë ku të duan. Një pjesë zgjedhin biblotekën, një pjesë tjetër zgjedhin klasën bosh për të lexuar (nëse të lejojnë pasi edhe mund të të nxjerrin jashtë) etj. Pjesa tjetër zgjedh kafenetë. Nëpër zonat përreth fakulteteve dhe universiteteve kostot janë të ndryshme. Çmimi që duhet të paguash në kafe fillon nga 50 lekë për një kafe (60 – 80 lekë në varësi të lokalit), deri në 200 lekë për një gotë lëng frutash. Por jo vetëm kaq, oraret i detyrojnë studentët të qëndrojnë gjatë gjithë ditës në shkollë. Kjo është arsyeja edhe përse ata zgjedhin që të ushqehen në byrektoret, fast fude etj. Kosto në to fillon nga 25 lekë për një byrek deri në 250 lekë për një sufllaqe të hapur. Shpenzimet e lartpërmendura janë për një ditë. “Në një ditë shpenzoj mbi 100 lekë vetëm për të shtyrë kohën në mes të orëve boshe”, shprehet Melina Xhani, studente në Fakultetin e Shkencave të Natyrës. “Kjo pasi kam orë boshe të cilat i kaloj në kafe mes miqve të klasës për të folur, plotësuar ndonjë detyrë, etj”.

Provimet me pagesë?!

Provimet gjithnjë janë një temë e nxehtë, pasi shpeshherë studentët ankohen dhe akuzojnë se japin shuma të mëdha parash për të marrë provimet (5 000 – 30 000 lekë për një provim).

Ajo çka po krijon shqetësim kohët e fundit tek studentët është një pagesë ekstra për çdo student për provimet e mbartura. Kjo nënkupton që, nëse dikush nuk arrin të kalojë në njërin nga provimet ose vendos ta shtyjë këtë provim me qëllim për të marrë një notë më të mirë, duhet të paguajë. Deri më sot kjo pagesë nuk ekzistonte, por këtë vit shkolla ka vendosur rregulla të reja.

Një student i Inxhinierisë Mekanike thotë se pagesa për provimet e mbartura është 2 000 lekë. Nga ana e vet, sekretaret shprehen: “Kush nuk e bën këtë pagesë, nuk futet në provim”. Kjo pagesë ndryshe nga çdo tarifë nuk bëhet në bankë apo në arkën e shkollës, por në sekretariat. Një pagesë e cila nuk merr mbrapsht një faturë tatimore apo një letër tjetër e cila vërteton pagesën e bërë. Por thjesht sekretariati vendos një shenjë tek lista e studentëve që vërteton pagesën e kryer. Ende nuk është aplikuar në çdo universitet dhe fakultet por pritet që shumë shpejt të bëhet e detyrueshme për çdokënd. Një praktikë të tillë, por e bazuar në kredite (500 lekë për kredit) është njoftuar se do të aplikohet në Fakultetin e Drejtësisë. Në rast se lënda për të cilën jepni provim ka 8 kredite, atëherë për të hyrë në vjeshtë, duhen paguar 4 000 lekë.

Por “thashethem” më i fundit nga studentët është shitja e krediteve. Një lëndë e caktuar mbart një numër të caktuar kreditesh dhe për t’u diplomuar duhet të kesh plot 160 kredite. Sipas zërave, 1 kredit mund të blihet në një të ardhme për shumën e 1 000 lekëve. Një gjë e tillë ngre dilemën, ia vlen një diplomë 160 000 lekë!

Abone studenti në “zhdukje”

Në koston e studentëve është edhe përdorimi i urbanit. Vite më parë Bashkia e Tiranës mundësoi disa abone për studentët, që kushtonin gjysmën e çmimit të abonesë së përgjithshme. Por kohët e fundit këto abone janë “zhdukur” nga qarkullimi. Në njërën nga pikat ku shiten abonetë për transportin urban, në qendrën e kryeqytetit, u shprehën: “Nuk shiten më abone studenti nga fatorinot apo në pikën tonë. Ato shiten vetëm nëpër shkolla”. Por nëpër shkolla me abonetë e studentit nuk merret askush. Ato nuk mund t’i gjesh. Megjithatë, duket se janë në përdorim në një “treg preferencial”. Jo çdo student arrin të marrë një abone studenti, ndaj nuk është çudi që shumë prej tyre përdoren nga njerëz në moshë më të madhe se një student i zakonshëm. Një abone studenti, nëse ke fat, kushton 600 lekë, ndërsa një abone e përgjithshme, për momentin, kushton 1 200 lekë.

Kostot

Kostoja e një viti universitar përmbledh paratë që i jep fakultetit për regjistrim, paratë për çdo provim të mbartur, paratë e librave të blerë me detyrim apo të fotokopjuara, paratë e ushqimit dhe kafesë që konsumon ndërsa je në shkollë, paratë “ekstra” për çdo provim, paratë e transportit.

Në një përllogaritje të thjeshtë, pa provimet, një student harxhon të paktën 8 000 lekë në muaj (mesatarisht do të shkonte rreth 15 000 lekë). Nëse do të përfshihen edhe provimet, tarifa do të rritet edhe më shumë. E nëse përfshihen edhe ushqimet, veshja dhe aktivitetet jashtë ambienteve të universitetit, atëherë nuk është çudi që shumë studentë, përveç parave të marra nga familja, i drejtohen edhe punës. Aty lind edhe dilema: është më mirë të shkosh në universitetin shtetëror e të paguash për çdo provim që s’mund ta marrësh apo të ndjekësh mënyrë e shkurtër të sigurimit të një diplome pa të gjitha këto probleme thjesht duke e blerë?! (Shekulli / Lezha.eu)